data-nosnippet>
Španski premijer Pedro Sančez podigao je prašinu ovih dana jer je, idući stopama svog kolege iz Kanade Marka Karnija, pokazao zube čovjeku koji čezne za konstantnim laskanjem – američkom predsjedniku Donaldu Trampu. Dok gotovo svi evropski lideri ćute, Sančez je izdvojio tri ključne posljedice rata u Iranu: mnogo ljudi će stradati, svijet će biti dodatno destabilizovan, a ekonomske posljedice ogromne.
Karni je na Svjetskom ekonomskom forumu u švajcarskom Davosu u januaru staloženo i jasno istakao da je nastupila nova realnost zbog tadašnje Trampove ambicije o pripajanju Grenlanda Sjedinjenim Američkim Državama. Jedini se tada otvoreno suprotstavio Trampu, a njegov govor se i danas prepričava.
U jeku sve većih tenzija, umjesto prijetnji trećim svjetskim ratom, Sančez je iskoristio sličan pristup kako bi upozorio na goruće teme koje se tiču cijelog svijeta, ne samo Irana.
Sančez: Dužnost vlade je da štiti živote, a ne da profitira od globalnih sukoba
Nekoliko sati nakon što je Tramp zaprijetio da će prekinuti trgovinske odnose sa Španijom zbog odbijanja njene vlade da dozvoli upotrebu dvije zajedničke baze u Andaluziji za napad na Iran, Sančez je rekao tri ključne stvari u svom svega desetominutnom govoru:
još jedan rat na Bliskom istoku odnio bi brojne živote
dodatno bi destabilizovao svijet
ekonomske posljedice bile bi strašne.
Najvažnija dužnost vlade, dodao je Sančez, jeste da štiti i unapređuje živote svojih građana, a ne da manipuliše ili profitira od globalnih sukoba.
– Apsolutno je neprihvatljivo da oni lideri koji nisu sposobni da ispune ovu dužnost koriste dimnu zavjesu rata da sakriju svoj neuspjeh i, usput, napune džepove odabranih – uvijek istih, jedinih koji profitiraju kada svijet prestane da gradi bolnice i počne da gradi rakete. Naivno je vjerovati da demokratije ili međusobno poštovanje među narodima mogu iznići iz ruševina. Ili misliti da je slijepa i servilna poslušnost oblik liderstva… Nećemo biti saučesnici u nečemu što je loše za svijet i što je takođe protivno našim vrijednostima i interesima, samo iz straha od nečije odmazde – naglasio je španski lider, aludirajući na Trampa.
Zašto evropski lideri nisu stali uz Sančeza
Ma koliko otvoreno, glasno i jasno govorio, Sančez je za sada usamljen. Dok je danska premijerka Mete Frederiksen dobila pohvale zbog okupljanja evropskih lidera protiv Trampovog pokušaja da prisvoji Grenland, španski premijer nije naišao na podršku evropskih kolega.
Iz razloga koji su ponekad domaći, ponekad globalni, ponekad ideološki, a ponekad praktični, njegove kolege u Berlinu, Parizu i Rimu nisu bile voljne ili nisu bile u stanju da se javno suprotstave Trampu, piše britanski list Guardian.
Francuski pragmatizam
Francuski predsjednik Emanuel Makron jeste kontaktirao sa Sančezom, izrazio „evropsku solidarnost“ i rekao da američko-izraelski napadi na Iran nisu u skladu s međunarodnim pravom. Ipak, dodao je da iransko rukovodstvo snosi dio odgovornosti zbog kršenja međunarodnog prava kroz svoj nuklearni program, finansiranje terorističkih grupa i kršenje ljudskih prava.
Makron, kojem je ostala još jedna godina na funkciji i koji se gotovo u potpunosti posvetio spoljnopolitičkim pitanjima, pokušava da pronađe izlaz iz krize, ali jasno je da ne želi otvoreno proturječiti Trampu.
Njemačka uzdržanost
Retorika njemačkog kancelara Fridriha Merca najviše se razlikuje od Sančezove. U nedjelju je pred odlazak u Vašington zauzeo pomirljiv ton, a kada je Tramp pred njim najavio planove da prekine trgovinu sa Španijom, podržao je napad američkog lidera na Madrid.
Kasnije je pokušao da ublaži situaciju navodeći kako Tramp „ne voli da ga ispravljaju pred kamerama“, te da je u privatnim razgovorima branio Španiju.
Merc, koji se suočava s jačanjem krajnje desničarske Alternative za Njemačku (AfD) i nizom pokrajinskih izbora ove godine, istovremeno pokušava da oživi njemačku ekonomiju, pa ne želi otvoreni sukob sa Trampom. Analitičari u Njemačkoj njegovu uzdržanost opisali su kao „sramotnu“.
Italijanski balans
Italijanska pozicija djeluje namjerno nejasno. Premijerka Đorđa Meloni pokušava da jednom nogom ostane u Trampovom taboru, često naglašavajući ličnu i političku bliskost s njim, dok drugom ostaje u evropskom političkom prostoru.
Takvo balansiranje postalo je prepoznatljivo obilježje njene spoljne politike, što se moglo vidjeti i tokom trgovinskog sukoba sa SAD-om i rata u Gazi.
Ipak, italijanski ministar odbrane Gvido Kroseto zauzeo je odlučniji stav rekavši da je odluka o napadima na Iran „bila van pravila međunarodnog prava“ i da je riječ o ratu koji je započet bez znanja ostatka svijeta.U međuvremenu, politički dvoboj između Madrida i Vašingtona se nastavlja.
Pedro Sančez rođen je 29. februara 1972. godine u Madridu. Funkciju premijera Španije obavlja od juna 2018. godine. Član je Španske socijalističke radničke partije (PSOE), a poznat je po proevropskoj politici, fokusu na socijalna pitanja i zalaganju za političko rješenje krize u Kataloniji.
